Het "niet-voorspellende" deel van de
Twentsche Almanak
uit 1931.

Bijzondere kenmerken

Politieagent (tot een vader die was komen zeggen, dat zijn jongen weggeloopen was):
"Heeft je jongen ook zichtbare kenteekenen?
Vader (driftig): "Neen, nog niet, maar als ie thuis komt, zal ie ze wel krijgen."

De rijke boer.

Dokter: "Van dezen drank geeft u uw vrouw elke twee uren een theelepel."

Boer: "Watte? 'n Theelepel? 'n Soepschöttel vol gif d'r en om 't kwertier, 't kost wat 't kost. Ik hè t nieuwers om te loate!"
(nieuwers 'nergens')

Aan de poort van 't paradijs.

Een multi-millionnair kwam aan de poort van 't paradijs aankloppen.
- Wie ben je? vroeg Sint-Pieter.
- Mijn naam is Sam Blum, en op de aarde was ik koning.
- Koning?
- Ja, koning van 't bevroren vleesch.
- Blikjeskoning dus? En wat heb je zoo al gedaan om in den hemel te komen?
- Op zekeren dag heb ik tien cent aan een arme vrouw gegeven.
- Sint-Pieter sloeg een diklijvig boek open.
- Hier staat het aangeteekend, sprak hij. En wat voor goeds heb je nog meer gedaan? - Verder kan ik me niets meer herinneren aarzelde Blum. De Sint richtte zich tot aartsengel Gabriël en vroeg:
- Wat zullen wij met 't heerschap aanvangen?
- Geef hem die tien cent terug, antwoordde de engel, en wijs hem den weg naar de hel!

Economisch.

Een dokter werd midden in den nacht door een boer, die met paard en wagen voor zijn deur stond, wakker gemaakt. De boer smeekte hem onmiddellijk mee naar zijn huis te komen, omdat zijn vrouw plotseling ziek geworden was.

"Is het zoo erg met haar, dat mijn bezoek nu in het holst van den nacht noodzakelijk is?" vroeg de dokter.

"Dat wel niet," antwoordde de boer; "maar overdag heb ik het peerd noodig bij het ploegen!"

Eigenaardige geschiedenis van een man die zijn eigen Grootvader werd.

Een Zweed, genaamd Peterson, werd voor het tribunaal geroepen voor een erfeniszaak en legde de volgende verklaring af:
"Ik heb eene weduwe gehuwd met een groote dochter. Mijn vader die dikwijls bij ons kwam, werd verliefd op deze "jonkheid" en trouwde er mee, niettegenstaande het groote verschil in leeftijd. Dientengevolge werd mijn vader, mijn schoonzoon, en mijn schoondochter, werd mijn stiefmoeder. U volgt mij, mijnheer de Rechter?"
"Zeker, zeker!"
"Eenigen tijd nadien kreeg ik een zoon, die tegelijk de kleinzoon werd van mijn vader (door mij) en mijn oom (als broer van de vrouw van mijn vader)... Verstaat u me goed?"
De rechter kon niet anders dan knikken.
"Helaas, dat is niet alles," zeide Peterson, op een jammerenden toon. "De vrouw van mijn vader (dus mijn schoonmoeder en schoondochter) kreeg een zoon, die tegelijk mijn broer (als zoon van mijn vader) en mijn kleinzoon (als kind van de dochter van mijn vrouw) was.
"Dus," zeide de rechter, "zijt gij broer van uw kleinzoon?"
"Juist, mijnheer de rechter," zei de arme man. "Dientengevolge' mijn eigen grootvader!"
En, diep bedroefd, brak hij in snikken uit...

Er in gevlogen.

Heer des huizes (tot zijn huisknecht):
"Zeg Jan, weet jij ook waàr de jeneverkruik staat?"
Huisknecht: "Ja zeker, mijnheer."
Heer des huizes: "Nou, dan wordt het tijd, dat ik hem een andere plaats geef."

Kinderen van de stad.

Een stadsjongetje ging op een boerderij werken. Op een kouden morgen, toen het nog donker was, zei de boer hem, dat hij naar den stal moest gaan en het paard inspannen.

In het donker pakte de jongen een koe vast en trachtte een toom om de horens van het dier te krijgen.
"Schiet dan toch op!" riep de boer.
Ik kan den toom niet over z'n kop krijgen!" riep de jongen terug, "Z'n ooren zijn bevroren!"

De logica was niet klemmend.

Een onderwijzer verklaarde op school de beteekenis van WIT als kleur.

"Waarom bijv. is een bruid 't liefst op haar trouwdag in 't wit gekleed?" vroeg hij.

En toen er geen antwoord kwam verklaarde hij: "Omdat wit vreugde beteekent, de huwelijksdag de meest blije gebeurtenis is in het leven van eene vrouw."

Onmiddellijk werd hij onderbroken door een kleinen jongen, die vroeg:
"Maar meester, waarom dragen de mannen dan juist dien dag zwart?"

OM RAAD.

In het Vlaamsche land leven nog allerlei verhalen en anècdoten van den ouden Pastoor van Lapscheure.
Het was een vrome, goede en altijd geestige man, die zijn menschen kende.
Op zekeren dag kwam Stanske, 'n trouwlustig vrouwtje van even over de dertig, aankloppen aan de pastorie, want zij had raad noodig, raad in een allergewichtigste zaak...

'n Pechdag.

De arme oude Jochems had den geheelen dag in de brandend heete zon langs de straat geloopen, maar met zijn ouwe-kleeren koop ging het dien dag niet naar wensch, en hij was doodmoe en als kurk zoo uitgedroogd.
Geen enkel halfsleetje had hij dien dag van de hand gedaan of kunnen opkoopen en toen hij nu den stoffigen drukken rijweg overstak, wogen zijn hart en zijn zak wel honderd pond.
Zoo sjokte hij de eene straat in, de andere uit, en hij kon zich niet herinneren ooit zoo'n slechten dag gehad te hebben met zoo weinig verdienste.
Maar hoor! Daar roept een stem hem toe:
- Hola, baas, kom 's boven!

Met een dankbaren blik naar het venster der zesde verdieping waar hij als in een visioen een rood hoofd had gezien, stapte hij de steile donkere trappen op.
Eindelijk was hij boven en met een zucht van verlichting maakte hij zijn zak open en wachtte.
Daar opende de roodhoofdige vrouw des huizes de deur en 'n weerspannigen kleinen jongen aan het oor trekkend, riep zij:
- Nietwaar, baas? Als Jantje niet zoet wil wezen neem je hem mee in den zak en dan breng je hem bij Zwarten Piet, nietwaar?

Vleiend.

Het jonge mensch had haar zijn liefde bekend. Maar ze had geweigerd en diep bedroefd zat hij naast haar.
"Toe, trek het je niet zoo aan," troostte zij, "Er zijn zooveel meisjes die mooier en jonger zijn dan ik. Kijk maar eens naar Annie, Jaantje of Marie, die zullen een veel lievere vrouw voor je wezen, dan ik."
"Dat weet ik wel," zei de bedroefde jongeling, "ik heb ze gevraagd voor ik bij jouw kwam."

*********************************************************

WIJSHEID.

***************************************************

Maand gezegden en spreekwoorden

Januari - Louwmaand

Begin met God 't ni'je jaor,
Dan steeste stèrk in alle gevaor.

'n Kop ter vuur,
En dan der duur!

Nich oop ieders veurheuwd steet,
Woe of 't um van binnen geet.

Twentsche sprekweurde.

Gif God jongs, Hee gif ook boksen.

'n Lank vrommènske is ne halve ledder in hoes.

Februari - Sprokkelmaand

Ha'k de kracht van Januari, mien breur,
Dan leut ik de leu nog verklommen bi'j 't veur.

Oop zien tied stom, doof en blind,
Spaort di'j völ narigheid, vrind!

Wel kinder leert en met nen ossen veurt,
'k Zeg ow, dat dao geduld veur heurt.

Twentsche sprekweurde.

De moor slöt 't kind veur 't gat
en 't kind slöt de pop veur 't gat.

As nen boer mut, dan zegge: "Geerne!"

Maart - Lentemaand

Dan dreuge en dan règenachtig,
Maakt den veurjaorsgreu'j heel krachtig.

Kiek too, as diene bezitting greui'jt,
Dat dien geweten nich vergreui'jt.

Wel alleenig oop meid en knecht vertrouwt,
Zöt zien hoes nooit hoog oop 'ebouwd.

Twentsche sprekweurde.

Luie snieders naei'jt met lange dräö.

Verkaoldheid doert zonder dokter 21 dage
en met nen dokter 3 wekke.

April - Grasmaand

Zoo lang in Twente nog kinder wödt geboren
Geet 'n Palmpaosken nich verloren!

A'j ne wepse gonzen laot,
Dan döt ze ow oop 'n minsten kwaod.

Ne vlietige hand en 'n gezond verstand,
Maakt ook van zand nog vruchtbaar land.

Twentsche sprekweurde.

Dat was mis, zèè de birman,
dow beet um de hond in 't heulten been.
(birman 'bedeman, bedelaar')

As de peerde zat zint, smiet ze de krub um.

Mei - Bloeimaand

De leeve Mei tikt tegen de roeten:
"Nao boeten, leu, nao boeten!"

"Vriejheid is better as gaold",
Zingt de veugeln in 't waold.

Wis dow slaopen zonder zorgen,
Wèrk dan van den vroogen morgen.

Twentsche sprekweurde.

Wat wèst is, daoveur gif de jörre niks.

Eenmaol lachen is better, as dreemaol meecienen innemmen.

Juni - Zomermaand

Now ko'w wa loopen in 't boezeroen
Mer de "mode" zeg: das gen fatsoen!

Weinig präötjes, 'n heel deel verrichten,
Kan völ nut in 't lèven stichten.

Met eigen hand verdeen dien brood,
Birre God um hölpe in dienen nood.

Twentsche sprekweurde.

"Van 't eerste ei, dat 'n hanen leg,
Zas dow 'n kuken hebben".

"'n Ei is 'n ei," zeg de pastoor,
dow numme 'n ganze-ei.

Juli - Hooimaand

't Klök'ken van St. Jaopik lod,
Dat de row non daale mot.
(row 'rogge')

'n Aovend rood, 'n morgen grauw,
Gif bi'j dag 't mooiste blauw.

Eendracht maakt ne klèène macht groot.
Tweedracht maakt ne groote macht dood!

Twentsche sprekweurde.

"Heer dienen wil, mer gennen met nen bril", zeg 't wicht.

"Dat ruumt oop!" zèè de boer, dow smeete 't wief oet 't ber.

Augustus - Oogstmaand

An 't èn van de maond en bi'j 't begin,
Röp Twente: "Leeve de koningin!"

Heuren, zeen en zwiegen.
Dut verstand verkriegen.

Van alle "ijdelheden" is an 't leste
Good etten en drinken nog 't beste.

Twentsche sprekweurde.

As 't oop de pastoor règent, dan dröppelt 't oop de köster.

As de boer um ne koo recht, melkt eer 'n affekaot.

September - Herfstmaand

Ziezoo, non nao de kermse gestapt!
Houwt Jut oop 'n kop, dat 't zoo knapt.

Verkroppen, wat deert,
Is aait verkeerd.

Wa'j met nen dronken kop doot,
Daoveur doo'j nöchtern boot.

Twentsche sprekweurde.

"As 't herte mer zwat is," zeg de köster,
dow harre 'n rood vessien an.

Affekaoten en wagenraa mut störig smeert wödden.

October - Wijnmaand

Valt de blaa reukloos van de beume,
Dan krie'w 'n hard winter, zeg onzen eume.
(reukloos 'plotseling')

Oop 't maark mu'j nich te lang aoverleggen
De kunst is oop tied "jao!" te zeggen.

Wel aait in 't klèène döt zien plicht,
Den hef in 't èn wat groots verricht.

Twentsche sprekweurde.

't Neudigste eerst, zèè de boer, dow höwwe 't wief en leut de koo in 'n graven liggen.

Een vrouwleu muulken trek meer as zeuven peerde.

November - Slachtmaand

November met ziene règenvlaogen
Brènk ons gich en andere plaogen.

Nen vrek spaort oop, en wint en èrft, Hee woekert, schraapt te hoop en... stèrft!

Wel völ van eigen eerlikheid praot,
Is meestieds nich zuver oop de graot.

Twentsche sprekweurde.

Wel tèlt en mèt 't watte vret, den wödt nich vet.

Etten en drinken haolt lief en zeel te hoope.

December - Wintermaand

Aover 't Tukkerland toetert 't Mirwintershoren:
Te mèt is 't Kerstkind weer geboren.

Nen vrènd in de rugge,
Is ne vaste brugge.

Gelukkig wel oop Sylvester zeggen kan:
Ik deu mien plicht as 'n rechveerig man.

Twentsche sprekweurde.

Men mut trekken nao men rieze hef.

Men mut ne zoeplap met 'n voor heui'j oet de weg gaan.

****************************

RAADSELS.

{Antw.: ?, broekspijpen, geel, 11 x 4 + 8 = 52 m, Rembrandt van Rijn}.

**************************************

Woe 't Mans Kapberg gung in Rusland.
Overgenomen uit de Twentsche Almanak voor het jaar 1931.

Mans Kapberg oet 'n Krommendiek was met Jans Wagenrong oet Tubbige en Naats Gruttenmèl oet Boorn nich alleenig onder Napolion nao Spanjen hèn wes, zee hadden ook te hoope den toch nao Rusland met maakt, en mien besvaar verstorven dèn zèè dao har den aoln soldaot ook mangs 'n beuk'ken aover lös daon asse 's aovends met de naobers bi'j Bennaats an 't Plesken of Kasper Vonk bi'j 'n heerd zat.

't Was um Dreekonigen en 't vroos dat 't zoo knappen. 'n Snee dèn knèrpen ow onder de klomp, de maon hung te fiestern in de loch en de steernkes knipoogen 't oet van de keulte. Dom 'n örgeltrapper bi'j Bennaats an 't Plesken kwam, harre nen iespegel van nen halven vingerlank an 'n neuze hangen - dat man har winter en zommer aait nen dröppel an 'n snoeverd bungeln - de leu mossen der na um lachen.

"Och, leu," zeg Mans Kapberg, dowwe de naobers aover de keulte heuren klagen, "wat kuier i'j toch van keulte! Dan ha'j der mank mutten wèèn dow ik met de Rongenjong en den Naats oet Boorn en den genneraol Ney in de bloote onderbokse van Moskou kwam. Ik kan ow toch zeggen, en leegen nich, ik har beklag met de aarme bleu van Italianen en Fransmennekes, dee zag i'j weg en wier dood in 'n snee staon, de dèrme waren eer nog bevreuren in 't lief. Zoo as ze der stun'n waren ze vaste vreurn in 'n snee."

"Mer kons dow 't dan nog oethaoln, Mans ?" vreug Ploogstat en wènken Bennaats hee zol Kapbèrg 't glas wier vol doon.

"Best!" zeg Mans. "Ik har na völ gemak van nen baojen onderrok, den was van onze kökkenmaagd oet Moskou en dan ha'k ook nog nen hemdrok an, dèn har mien besmoor verstörven, onze Leeven Heer laot eer rosten, mi'j extro strikt vuur den toch nao Rusland. En dan, de Russen leuten ons ook gen tied um te verklommern, want wi'j mossen Napolion de rugge dekken en dee Kezakken zind vlugge donders, zee sprungen as kateekers van links nao rechts en dan mosse wi'j met springen en eer de heurn toohaoln. Zee warren ons verduld nog mangs mans genog of en 't lukken eer ook mennigmaol um de onze goodsmoods oop de hoed te vallen, mer as wi'j dan te vollen sprong kwammen andraven, dan gung 't van: "Oe goed oe goed, jongs, dao hei'j den Kapbergowitsj Krommendieksky, waart ow!" en zee tunen 't er oet as nen hazen, den 'n puuster rok (die de blaaspijp van het haardvuur ruikt). In dee bedrieven wa'w van aolweg in 'n zweet kummen en de Rongenjong, den nen dikken spekruggen har, sleug vaak 'n wasem van de hoed."

"Mer heuw ees," zegt Ploogstat, "dow mos beginnen bi'j 't begin as onze besmoor aait zèè, as ze nen metworst stoppen, woe was dat toch van Napolion en ziene vrouw, woevan a'j vrogger ees hebt anstod?"

"Mien zeel jao, dat zal mi'j nooit vergetten," zeg Mans en drunk 't er schoon oet; 't Hösbuurken leut er um voort wier eenen in doon. "Keerl en gen èn, dat Wiesken was 'n vrommènske dao was mien Jannöken nog mer 'n schiw bi'j. Wi'j trökken dan oop Moskou oop an um de keizer van Ruslaand de bokse ees te bezeen, en Wiesken, wat Napolion zien vröwken was, brach'n ons tot an Warschau vot. Now mos ik ees 'n maol vuur den aoln Ney ne bosschoppe aoverbrèngen an den genneraol Sult; ik smeet 'n eers oop 'n broenen en dow 'k zon uur reen har, zag ik ne heele riege tenten in ne maote staan en bi'j eenen van dee tènten stun 'n anvallig vrommènske en wenken mi'j met nen witten tukdook. Ik denke, ik wil haor van 'n hond hebben, kietel mienen broenen ees in de ribben en drave te vollen sprong oop 't mèèken oop an. Trouwd was ik dow jao nog nich. Non kon 'k oet te kiek rien, al zeg ik 't zölf, mer wa'k dao te zeen kreeg har mi'j toch zoo of zoo van 't peerd smetten; want bi'j dat anvallig vrommènske zat de groote keizer Napolion en dat mèèken was zien leeve vrowken Wiesken.

Ik sleug an en zèè: "Wat zok?"
"Zeg ees, messeu huzaar," zeg Napolion, ben jij niet held Kapberg, den beroemden slingerbaas oet Twente, wel in Spannie met Jans Wagenrong de Balooren hebt overwonnen?" Ik zegge: '"Wot serviteur, Napolion, den held zin ik met lief en zeele, mer wi'j singert anders nooit, want wat nen richtigen Twentschen klootscheeter is den slingert nich. Wel slingert is 'n voel aos, dèn krig kriet an 'n aarm. Mer dee ondeugende bälge van Balooren dee slingern en dow mi'j de kop aover en den Jans oet Tubbige ook, en dow zèè ik: Jans, zèè'k, wi'j zölt eer dee kommosies wal ees ofnemmen. En zoodäönig kan 'k 't di'j vertellen, majesteit."

"Zie je, Wiesken," zeg de keizer en hee kneep 't aorige vröwken in de ronne kinbakken, "ik har 't wal dach." En dan maken hee ons an meka bekènd: "Held Mans Kapbèrg oet 'n Krommendiek - madame Wiesken, miene vrouw!"
Wiesken vaoln zik dubbeld as 'n kniefmes en ik zegge: "Ik zin bliede da'k kunnigheid an di'j kregen heb, mer non mu'k toch maken da'k vot kom, anders zö'j den aolen Ney ees heuren domneeren. Dow mus weten, ik zol effen vuur um 'n breefken nao den genneraol Sult hen brengen en dao was haost bi'j."

Mèt wi'k ook à vot rien, dao grip den Napolion miene kir bi'j de teugeln en rop: "Heuw, held Kapberg, zoo lao'k di'j nich gaon. Eers zas der eenen drinken oop de gezondheid van miene vrouw, Wiesken, gaauw 'n konjakjen veur onzen held Mans Kapbèrg!" 't Wierige mènske wippen de tènte in en kwam wier terugge met ne kejakpol en 'n glas; dat was ongeleugen waor wa dreemaol zoo groot as dit foezelglaesken en dat schönk ze stompvol, dee mi'j eerst bescheed en zeg met zon zeut mundjen: "'A woe, messeu Kapbèrg!"

Ik drunk 't er in ees schoon oet. Ter du'kedag, wat völ dat er leeflik in! Ik zegge tegen eer: "Dat zal mi'j nog meer good doon, as wanneer mien Jannöken mi'j goonaovend zeg. Dow mus weten, ik zin verzèg an Krömmels Jannöken van de Weusthei. "Wiesken glimlachen en dee der mi'j voort weer eenen in, want zeg ze, oop één been kan zölfs nen held nich lang staon. Dow ik 'n tweeden borrel achter de kneup har, danken ik eer met mien vrèndelikste gezicht en zèè: "Non, good gaon dan, en aste ees 'n maol in Twente komps, mus de börrelkes ees wier oophalen. Bennaats an 't Plesken zienen foezel smaakt wa nich zoo bes as dienen kejak, dao van of, mer hee is toch wa te drinken. En mien Jannöken zal di'j 'n echt dreedräödjen zetten van 'n besten sokkerij den Röbken in Albèrge maakt. Now, atjuus dan, ook doon heur!"

Dow ik à nen halven klootschöt vot was, reup Napolion nog: "Kapbèrg, doo de grootnis an Jans Wagenrong en Naats Gruttenmèl!" En Wiesken, de keizerin, dee wenken mi'j nog nao met eeren tukdook dow was ik à wa nen rozenkraans te bidden oet 't gezichte."

"En woe gung 't di'j veerder in Rusland?" vreug Moosjantjen en leut de glaeskes wier vol doon.

"Dat har wa better kunt, benaamd wat den Russischen foezel anbetreft, van dat gedränkte drunk i'j ow de koliek in 't lief. En ofzetten as ons dat zwatte pakhoop dee -."

"Zwatten?" völ Ploogstat um verwonderd in de reden. "Ik dach'n in Rusland wonnen gèn zwatten, mer witten, net zoo good as in 't Tukkerland."

"Jaowa," lachen Mans, "as ze zik wösken waren ze wit, mer dat doot ze nich. De manleu laat almaol 'n boord staan, dan hoowt ze zik nich te wasken, en de vrowleu wasked zik alleenig oop de dree hoogtieden, mer dan zit er natuurlijk zonne knep oop, dat er gen grond in te kriegen is. Na oonzelig volk! Nen hond zol der nich wat van an willen nemmen, schons nen krekken Tukker. Ik kan ow toch vertellen, leu, de melk dee a'j dao kregen, dao dreef van aolweg nen kaom drek oop en a'w dèn Naats oet Boorn nich hadden had, ha'w de koffié zwat mutten drinken -."

Mans heul in, hee har 'n ni'jt piepken stopt, nöm met de tang 'n kölken vuur en heul dat oop 'n dop. Dan teuge, dat um 'n rook um 'n kop vleug.

"Wat har den Naats dan wier?" zeg 'n örgeltrapper.

"À'k di'j dat vertel, zos 't haoste nich leuven. Toch is 't de zuvere waorheid, met leugenbuleri'j haol ik mi'j nich oop. Ees 'n maol komp den aoln Ney bi'j ons en zeg: "Jongs, woe geet 't?" Ikke zegge: "Trebbel bieng bong, genneraol, wi'j doot wa'w kunt, mer as de keizer nich better zorgt vuur aoln klaoren, dan kriege wi'j hier in dat Rusland nog kleppe!" Dow zeg den Ney: "Dat heb ik ook al gezegd, mer de keizer den zeg, hee was nog völ meer verlègen um 'n dreupken goo melk in de koffie. Dao konne 't absloet nich um doon, zwatte koffie kon ziene mage nich verdrègen." Dow zeg Naats: "Wot serviteur, genneraol, ik zal de keizer zoovöl schiere melk geven asse mer hebben wil, mer dan mutte ons betalen met aoln klaoren oet ziene taptonne." Non, dow zint de keizer en Naats an 't buten gaan, zuvere Hollandsche melk, vet as sikkenmelk, tegen echten Schiedammer -."

"Mer dat kan 'k toch haoste nich leuven, Kapberg," zeg Moosjantjen. "Woe kwam dee Boornsche jong dan an dee Hollandsche melk?"

"Dao kon ik eerst ook gen heugte van kriegen, mer alle dage gung den Naats met zienen ratskettel 't veld in en asse wierum kwam, was 'n kettel tot 'n rand vol melk. Ik zegge: Naats, woe laps dow um dat? Dow zeg 't keerlken: "Dat mus mi'j nich vraogen, Mans. Wos dow vaaks ook nen kettel vol melk? Dow kans ook wa ne balie vol kriegen, 't stèk mi'j niks." Ik trök 'n neuze oop en zèè: "Zeute melk is good vuur 'n wetterkalf, ik haol mi'j leever an 'n aolen klaoren." "Zoo aste wis," zegge, en asse dan de melk vot brach'n, kwamme aait wierum met nen kettel vol foezel of kejak oet de tapton van de keizer.

Woe lenger of dat doeren, woe ni'jsgieriger of ik wödden en de Rongenjong ook. En oop nen gaan morgen leupe wi'j den Boornschen stiekum nao, en wat zagge wi'j? Dao zat den Naats met zienen kettel onder nen ruskenpol en mölk ne, dat de melk ter in dikke straoln oetstruln. Non begreep ik alns: den Boornschen kon meer as alman, 'k har 't wal dacht, 't menneken dee aait zoo vrömd! "I'jleu zint toch ni'jplichtige keerls," zeg 't, dow 't ons zag staon, "mer doot er 't zwiegen too, nums hoof te weten, da'k meer kan as alman. As ik zonnen ruskenpol melke, dan staot alle koon tien uur in 't ron dree jaor lank gust in 'n stal, daarom kan ik 't in Boorn ook nich doon, mer krieg is krieg en met dat pakhoop van Russen dao he'k gèn beklag met.

"Now zo'j toch zeggen," schutkoppen Ploogstat.

"Ja, hèu?" zeg Mans. "Klooker en vernèmstiger man as den Naats he'k neern zieen en ik zin toch völler wegte wes in de waald. Met zukke keerls as den Boornschen en de Rongenjong en ik wil mi'j zölf ook nich vot smieten, har den Napolion wat bi'j te zetten, dat kö'j ow non wa begriepen. Wi'j' troöken dan driest vandan, 't krönnenzommer brach'n mooie dage, aoveral hungen de riepe appeln en peren bi'j heup an de beum, de keizer kreeg elken dag ziene vief liter melk met room en wi'j net zoo völ besten foezel. Wi'j vreugen nao Jan in de mölle nich, want wat kon ons ankommen?

"Mer woe waren de Russen dan?" vreug 'n örgeltrapper.

"De Russen? O, bi'j dee ha'w der 'n schrik gaauw in. Wi'j waren halfscheid Moskou, dao komp den aoln Ney 'n maol oop mi'j an stoeven en zeg: "Kapbèrg," zegge, "dow mus mi'j 'n gevallen doon." "Wot serviteur, genneraol," zeg ik, "wa tienmaol as 't mut. Wat is ter te doon?" "Now dan," zegge; "zöste dao ginder oop dee haar de Russen met al dee knons? Dee mut oop zied, anders komp de keizer verduld nich in Moskou." Ik zegge: Trebbel bieng bong, is 't anders nich, genneraol? Dee zö'w de bokse wal ees efkes wörm maken, dat kolveer ik di'j."

Ik maken nen veerkiekerd van miene rechter voest en jaowa, daar oop de haar zat ne onwieze koppel Russen met ne lange riege knons, wa zoo lank as van Bennaats an 't PIesken tot Kasper Vonk. "Jans," zeg ik, "'t wil der hon'n, jong, mer wat zö'j! Wi'j mut den aoln heer 'n gevallen doon." "Bo wisse," zeg de Rongenjong en stök 'n ni'jt pruumken achter de kiw. Dow zeg den Naats, den was ter aait vuur um 't in leefde en vrèè of te doon: "Lao'w ees eers perbeern, of ze vuur reden wilt staon." Met rid hee oop de haar oop an en schreeuwt: "Hei'j daor, i'j pakhoop van Russen, wi'j wal ees gaauw maken, da'j oop zied gaot? Anders wil 't er ow oopwei'jn!"

Meen i'j, dat ze gungen? Zee begunnen achter oet 'n hals te lachen, almaol hunnen van keerls, zeuven, acht voot lank, en schreeuwen wierum: "Wat wos dow stoetenkeerlken toch? Laot dien mooder di'j de böste doon, dow bleudjen!" Dow zeg den Boornschen en de aoders leupen um gevaorlik oop langs 'n kop: "Onabeln, da'j zint, a'j non nich sebiet de päöle trekt, dan his ik ow den Kapbergowitz Krommendieksky en den Janowitz Wagenrongsi oop de hoed!" Dow bran'n de Russen lös en as den Bennaats zienen bewaarengel nich har had, wasse der kaold um wes. Vergreld kwam de Boornsche jong andraven en reup: "Jongs, zee verlakschouwt ons van aoleweg, mer wi'j zölt eer ees laoten veulen, dat Twentsche jongs zik nich ongestraft dagen laot. Der oop, hottentonie!" 't Menneken vlokken van aolweg, zoo vergreld was 't, ik ken'n 't nich wer. Ik zegge: "Heuwees, Naats, eegen di'j, wi'j wilt er eerst eenen nemmen, dee Russen loopt ons nich vot en de zun zit nog hooge in de loch. Wi'j mut dat domme geudjen van Russen met verstand anpaken, zooas de vos zeg, dowwe achter 'n toen de ganze heurn gaggeln. Ik zal der oop an rien en miksen maken, dan begint ze te pafken, en in dee bedrieven mus dow der met Jans om hen draven en eer van achtern oop de hoed vallen. En dan as dan!"

Dat gung an. Ik maken van vuurten de Russen wakker en Jans en Naats reden as ter du'jkedag um de haar hen en völlen eer goodsmoods in de rugge an. Zee höwwen der oop, of ze ne dubbele lègge row mossen dösken, benaamd den Jans Wagenrong, want dat was nen onklaoren. Zee hadden der à ne heele koppel daal dösked, dow kwam ik ter met de plèmpe tusken. "O heer," reup den Russischen genneraol, "jongs, maakt da'j vot komt, wi'j kriegt 't an de nötte, dao hei'j den Kapbergowitsj Krommendieksky, dèn ken ik!" En dao gung 't met eer hèn, zee tommeln de haar of holderdebolder van hes 't nich zeen en dee nich zoo gaauw van de stie kon'n kommen, smeten eere waopens vot en reupen van alle kanten: "Pardong, Kapbergowitzj, pardong mosscheu!"

Ik zegge: "Vuur dit maol wik 't nog hèn laoten gaon, mèr komt mi'j nich wier in de pan, want dan spring i'j der mi'j nich wier oet. En non, haroet dow pakhoop!" En dao steuven ze hèn, hals aover kop de haar of, en in 'n eergezeen was van de Russen gen kop of stèt meer te bekennen.

Jongs, wat was den aoln Ney toch bli'j! Hee wol mi'j wal um 'n hals vallen, mer ik zegge: "Maak toch gen umstansie, genneraol, 't is jao de meuite nich weerd." Non, dow gung 't wier trankiel vandan oop Moskou an -."

"Me heuw ees, Kapbèrg," zeg Ploogstat, dow zèès dao dee Russen waren almaol hunnen van keerls, zeuven, acht voot lank, mer dat kan ik toch slecht geleuwen, want dow den Napolion 't an de lengebän kreeg, hebt de Russen um achter de bokse zetten tot in 't Tukkerland too. Der hebt er ook wat in mien volkshoes lozeerd en mien vaar verstörven hef mi'j vake zeg, 't waren almaol zukke drieftöl wes, klèène kezakken oop ponnies."

"Ploogstat, haol de bek!" zeg Kapberg en spu'j in de aske, dat 't zoo sissen. "Wat hef dien vaar zeen? Niks anders as 'n bult ofval van Russen achter oet 't Tataren- laand, mer echte Russen hei'j alleenig in Rusland en dee heb ikke zeen. Onder de zes en 'n halven voot nèmp de Czaar gennen soldaot an. In Moskou ha'w nen Russischen ooppasser, en den Naats oet Boorn kon um onder 'n strampen hen loopen zonder zik te doeken. Mer dom waren ze, en heulten as 'n nöchtern kalf, dao vandan ook, dat ze 't an de bokse kregen, want in 'n krieg komp 't meer oop de vernemstighied an, as oop de lengte en de dikte, anders kon nen ossen jao ook wa nen hazen vangen.

't Krönnenzommer heul an, alle dage vleugen ons groote koppeln krönnen aover 'n kop en oop nen mooien middag um vespertied kwam wi'j good oop de deun in Moskow an. Keerl en gen èn, wat was dat nen intoch! De heele stad vlaggen en benaamd de kremers kon'n eer lachen nich laoten, zee wussen nich wat vukke leeve weure as ze ons tooroopen zoln, want de tieden waren slech en now dèn Napolion met zoovöl volk oop bezeuk kwam, zat er wier honnig in de bloomen -."

"Mer heuw ees," zeg ,'n örgeltrapper, "'k heb mi'j van de meesten wal ees laoten vertellen de stad was van aolweg oetstörven, 't volk was almaol vot loopen nao Petersburg, en later waren ze stiekum wierum kummen en hadden Moskou aan de veer heuke in 'n braand stökken -."

Kapberg zag zoo schraot oop 'n örgeltrapper daal, spu'j resselveerd oet in de aske en zeg: "Non bir ik di'j toch, mien leeve man, wat weet de meester non van den toch nao Ruslaand! Den is ter toch nich mank wes? Mer ik was ter met bi'j en ik kan di'j zeggen wat dee meesters en dee beuke daarvan kwaakt, dat zind almaol fäöbelkes. Wi'j hadden 't er mer wat bes, kon'n de boek ees däönig oop 'n lees zetten, de soldaoten wödden zoo vet as sli'je en eer gezich'n glummen as boerenstewweln op de dree hoogtieden. En wat wödden wi'j netkes bedeend! Elken soldaot har zienen eegen Russischen ooppasser. En eerdäönig as dee keerls waren! 't Was "meneer Kapbergowitsj vuur en mosscheu Kapbergowitsj nao! Wat belieft menneer Kapbergowitsj? Nog wat te besteln mosscheu Janowitz? Goeden dag meneer Naatski Gruttenmelwitsj!"

~ "Mer woe kreeg i'jleu de lange aovende kot?" vreug Moosjantjen.

"'s- Aovends," zeg Mans, "dan ha'w aait wil genog, benaamd as Napolion 'n vretmäölken gaf. De keizer vergat nooit ons te neugen, want wi'j waren de beste zangers en dansers van 't heele lèger. Dat wusse nog wa van de vretmäölkes in Madrid. Wi'j gungen dan tegen zeuven uur nao 't Krimlin, 'n onwies mooi paleis, en nen adjudant leut ons in met de weure: "Majesteit, lèè sjangteur du Twente," dat wol zoovöl zeggen as: "Dao hei'j de Twentsche nachtegalen." "Angtree!" reup de keizer bliede, wi'j stökken nen dikken steek achter de kiwwen, dat ons de kèl nich dreuge wödden en trökken voort lös. Naats spöln oop 't armonika, Jans en ikke zetten zik in postuur en dao gung 't hen van:

't Refrein kennen Napolion en ziene uppersten à gaauw van boeten, en antlesten dan gung 't dat 't dondern deur 't Krimlin hèn:

en zoo nog ne heele letni'j meer, mer mangs kon'n dee hooge heeren 't er van lachen nich oetkriegen, dan heulen ze 't lief vaste, en watterwegte zag i'j ze van 'n stool tommeln en oop de vloor liggen te krimpen van balgzeerte. Dan zèè Napolion: "Kapberg, hool oop, hoo oop, ik lache mi'j nog dood, morgen aovend beginne wi'j wier van ni'js of an, lao'w der now ees eenen oop drinken." En a'w dan 's nachens nao 't hoes teugen ha'w 't good preuwd, mer gelukkig har Naats ter aait zien verstand bi'j heuln, dat was 'n maotig mènken en brach'n ons dan netjes nao de sjambree -."

"Dat mut toch mooie dage hebben wes!" zeg Ploogstat. "Mer ik kan mi'j nich begriepen, da'j nooit avenseert zind, Mans, dow zins toch as gemeen soldaot wier in 't hoes kummen."

"Avenseert?" zeg Mans verwondert. "Wat völ der dan te avenseeren? Wi'j gungen jao met de keizer en den aoln Ney en dèn genneraol Masseena en al dee andere äöversten um as kammeröä onder meka."

"Mer woedäönig kwam dat dan, dat den Napolion in Moskou gèn voothaoln kon?" vreug 'n örgeltrapper.

"Dao kan 'k di'j wal oetsloetsel van geven," zeg Kapberg. "Oop nen morgen zeg ik tegen Jans en Naats: Now wi'j toch in Rusland zind, wi'k ook wal ees zeen, woe 't dao veerder oop lat, wied achter Moskou, nao de kaante van Siberie. Mien besvaar zèè aait as ik um an de ooren näölen: "Gao hen nusseln, jong, of loop nao Siberie, dan kanste apen vangen," en ik moch onze Bennaats, wat mien jongste breur is, wal ees geern zon deer met brengen. Non, dao waren ze voort an too, wi'j smeten 'n eers oop de kir en dao gung 't hèn. Wa'w dao non almaol zeen en belèèwd hebt, dao zo'k wa tien aovende van kunnen verteln, mer apen he'w nich zeen, a'k dat zèè dan zo'k leegen en dao he'k nen hekel an. Beren en wulve wa, onabeln van beeste, de groote bol van de Weiteboer was dao nog mer 'n nöchtern kiesken bi'j. Tegen de middag kwam wi'j in ne boerschop en dow zeg den Boornschen: "Wat kiekt de leu hier bedrukt, zol der ongemak wèèn ?" Ik zegge: Vraogen is 't neugste en stapn trankiel oop zon eumken an, dat stun in 'n durengank met 'n gezichte of 't Job vermoord har. Ik zegge: "Protrowitsj, gendagski, is ter vaaks ongemak?" Dow zeg 't keerlken en ziene stem dee fidderde: "Ongemak? Dat wi'k di'j leuven! Vief minuten hier van dan hef zik nen beer legd en as dat deer ons oop de hoed vaalt, maakt 't ons almaol kapot."

Ik kloppen 't keerlken oop de scholder en ik zegge: "Petrowitsj, niks gen noodski, dit hier is Wagenrongsi, dao ginder hei'j Gruttenmellowitsj ook, en ik zin Kapbergowitsj zölf, wi'j wilt den beer de kutenflikkers wal ees efkes laoten dansen. Wieze ons de weg mer!" Dow ha'j dat eumken mutten zeen! 't Reup al de boeren te hoope en zeg: "Leu, Kapbergowitsj Krommendieksky is ter met ziene mäö, non kö'w 't vel van 'n beer wa vusse verkoopen." Ik zegge: "Heuw ees effen, Petrowitsj, alns um 'n halven!" "Bo wisse, bo wisse!" reupen de boern, dat volk dao was niks nao zik too. Non, en dow wezen ze ons de weg en wi'j zagen in de veerte nen bèrg, dèn was wal zoo hooge as 'n Tutenbèrg in Vasse en dao sleug nen damp oet net as wanneer 't in de' zommerdag 's aovends dauwt in de dooze. Ik zegge tegen Petrowitsj: "Woe komp den damp vandan? Is dat nen bèrg dèn vuur spi'jt?" "Non ha'k di'j wiezer heulen," zeg 't eumken, "dèn bèrg dat is dèn beer, dèn hef zik dao te slaopen lèg want 't geet tegen de winter en 't rukt er um dat 'n eersten snee vaal. Da deer hef zik te zommer zoo onmöndig vet vretten, dat 'n zweet er van aolweg of tög," Zoo, zèè'k, mer ik was gen spier bang. De boeren kwammen neuger bi'j, heel zutjes gungen ze rond um 'n bèrg staon en begun'n der dow almaol te gelieke met lange staken in te pekkern, En daor oop ees gung der 'n grommeln oop, of doezend ieprons brullen, de boeren smeten de staken daal en hungen 't verloop oet. En dao sprung den beer oop veer beene, nen grimmigen zwatten beer, nog grooter as Mooivrouwen schuur, kwam liek oop mi'j of, de moele wagenwied lös -."

Kapbèrg num zien glas, drunk 't er oet, halen de tabaksdeuze oet 'n tuk en stoppen zien dölfken.

De leu keken um an met neuze en bèk, men heuren alleenig 't tikke-takke van de aole klok an de wand.

Kapberg zèè niks meer.

Antlesten zeg Ploogstat: En wat geburen der dow, Mans?"

"Wat dan?" zeg Mans verwonderd.

"Bo, woe leup dat of met den beer?"

"O!", zeg Kapberg, "meen i'j den beer?" Ik num miènen puuster en scheut ne hartstikke dood, wat anders?" En daomet stök den aoln soldaot zien piepken an, stun oop en zeg: "Mer non mu'k gaan loopen leu, de klok löp lös van tien uur, 't is berregaonstied en onze Jannao zit wisse à te woch'n met 'n gaauwkloar. Good gaan dan, wi'j kuiert nog wal ees wier te hoope aover dat Rusland, en dan za'k ook oetsluutsel geven aover den terugtoch van de keizer."

De naobers keken den aoln soldaat nao zooasse de deur oet leup, nog liek en relk, schoonwal datte de zeuventig al oop 'n pokkel har; dan gungen zee ook metzin nao Jeruzalem en trokken Betteljem aover de ooren.

J. Vloedbeld